بدن انسان میتواند محل مناسبی برای رشد و تکثیر میکروبها و انگلهای بیماریزا باشد. گرما، رطوبت و ترشحات طبیعی پوست همان چیزی است که یک میکروارگانیسم برای زندهماندن لازم دارد؛ به همین دلیل در هر محیط کاری، بهویژه در صنایع غذایی، دارویی و درمانی، پرسنل مهمترین مسیر ورود آلودگی به فرایند تولید هستند. بهداشت فردی مجموعهای از رفتارها و اقدامهای ساده است که این مسیر را میبندد.
پوست: نخستین سد دفاعی
پوست سالم یک سد فیزیکی در برابر ورود میکروبهاست؛ اما ترکخوردگی، زخم و خشکی ناشی از شستوشوی مکرر این سد را میشکند. در محیطهایی که کارکنان روزانه دهها بار دست میشویند، استفاده از کرم مرطوبکننده مناسب پس از پایان شیفت به همان اندازه شستوشو اهمیت دارد. هر بریدگی یا زخم باز باید با چسب زخم ضدآب و ترجیحاً رنگی (تا در صورت افتادن در محصول قابل تشخیص باشد) پوشانده و در صنایع غذایی با دستکش پوشیده شود.
دستها: پرترددترین سطح کارخانه
دستها بیشترین تماس را با مواد اولیه، ابزار، دستگیرهها و صورت دارند. یک برنامه مؤثر شستوشوی دست چهار نکته دارد: زمان کافی (حداقل ۲۰ ثانیه کفکردن)، پوشش کامل شامل بین انگشتان، نوک انگشتان و شست، خشککردن با حوله کاغذی یکبارمصرف، و ضدعفونی پس از خشکشدن. ضدعفونی روی دست خیس رقیق میشود و اثر خود را از دست میدهد. لحظههای کلیدی شستوشو مشخص و آموزشپذیرند: ورود به خط تولید، پس از سرویس بهداشتی، پس از دستزدن به مواد اولیه خام، پس از استراحت و پس از هر تماس با زباله.
حذف نقاط تماس کمک بزرگی میکند. شیر آب پدالی یا چشمی، درِ بدون دستگیره و دستگاه ضدعفونی دست بدون تماس، سطحی را که همه لمس میکنند از چرخه حذف میکنند.
لباس کار، مو و زیورآلات
لباس کار باید مخصوص همان منطقه باشد و بیرون از محل کار پوشیده نشود. جدا کردن رختکن از خط تولید، تعیین محل مشخص برای لباس شخصی و شستوشوی لباس کار در محل (نه در خانه) سه اصلی است که در ممیزیهای بهداشتی همیشه بررسی میشود. مو باید کاملاً زیر کلاه یا تور جمع شود؛ ریش در صورت لزوم با پوشش مخصوص محافظت شود. انگشتر، ساعت، دستبند و ناخن بلند یا لاکزده در مناطق پرریسک ممنوع است، چون هم پناهگاه میکروباند و هم میتوانند بهعنوان جسم خارجی وارد محصول شوند.
سلامت فرد و گزارشدهی
کارکنانی که علائم گوارشی، تب یا عفونت پوستی دارند نباید در مناطق پرریسک کار کنند. این موضوع تنها با آموزش و یک سیاست روشن و بدون جریمه برای گزارشدهی جواب میدهد؛ اگر گزارش بیماری برای کارگر هزینه داشته باشد، گزارش نمیدهد.
از قانون تا عادت
دستورالعمل بهداشت فردی روی دیوار، تا وقتی به عادت تبدیل نشود، اثری ندارد. سه اهرم عملی برای این کار وجود دارد: آموزش کوتاه و تکرارشونده بهجای یک کلاس طولانی سالانه، طراحی محیط بهگونهای که کار درست آسانترین کار باشد (ایستگاه ضدعفونی سرِ راه، نه در انتهای سالن)، و پایش ساده و قابلمشاهده مانند سواب دست و ثبت نتیجه. مشاوران کلینتک این سه لایه را همراه تجهیزات ضدعفونی بدون تماس پیادهسازی میکنند.
سؤالی درباره اجرای این موارد در مجموعه خودتان دارید؟ با کارشناسان کلینتک تماس بگیرید؛ بازدید و مشاوره اولیه رایگان است.